BCC

اپیدرم لایه سطحی پوست است و نقش اصلی آن محافظت از بدن در برابر عوامل محیطی، اشعه فرابنفش، عوامل میکروبی و از دست دادن آب می‌باشد. در اپیدرم سه نوع سلول مهم وجود دارد:
۱. سلول‌های سنگفرشی که بیشتر حجم اپیدرم را تشکیل می‌دهند و سطحی ترین هستند.
۲ . سلول‌های بازال که در عمیق‌ترین لایه اپیدرم قرار دارند و مسئول تقسیم سلولی و جایگزینی سلول‌های از دست‌رفته‌اند.
 ۳. ملانوسیت‌ها که در لایه بازال قرار دارند و با تولید ملانین از پوست در برابر آسیب اشعه  UV محافظت می‌کنند.

سرطان سلول‌های بازال (Basal Cell Carcinoma – BCC) منشأ گرفته سلول‌های لایه بازال اپیدرم است و شایع‌ترین نوع سرطان پوست محسوب می‌شود. تماس طولانی‌مدت با اشعه فرابنفش سبب آسیب DNA این سلول‌ها و فعال‌شدن مسیرهای غیرطبیعی تکثیر می‌شود. اگرچه BCC به‌ندرت متاستاز می‌دهد، اما در صورت عدم درمان می‌تواند رشد موضعی مخرب داشته و باعث تخریب بافت‌های اطراف شود.

 BCC کجا بیشتر دیده می‌شود؟

BCC عمدتاً در نواحی‌ای ایجاد می‌شود که بیشترین تماس را با نور خورشید دارند، از جمله:

• صورت (به‌ویژه بینی، پلک‌ها و اطراف چشم‌ها)
• گوش‌ها
• پوست سر (در افراد کم‌مو یا طاس)
• گردن
• شانه‌ها و پشت دست‌ها

توزیع ضایعات نشان‌دهنده نقش مهم اشعه UV در پاتوژنز این سرطان است

ظاهر و انواع BCC

ظاهر بالینی سرطان سلول‌های بازال متنوع است و بسته به نوع ضایعه و محل درگیری می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد. شایع‌ترین تظاهرات بالینی آن شامل موارد زیر است:

• برجستگی براق و مرواریدی‌شکل همراه با رگ‌های خونی ظریف و قابل مشاهده در سطح ضایعه
• زخم فرورفته با حاشیه‌های برجسته که به‌تدریج گسترش می‌یابد و ممکن است به‌سختی ترمیم شود
• پلاک صاف قرمز یا صورتی‌رنگ که بیشتر روی تنه دیده می‌شود و معمولاً رشد سطحی دارد
• ضایعه سفت، سفیدرنگ و شبیه به جای زخم که مرز مشخصی ندارد و می‌تواند به بافت‌های اطراف نفوذ کند

از نظر بافت‌شناسی، سرطان سلول‌های بازال به چند نوع اصلی تقسیم می‌شود که هرکدام ویژگی‌ها و رفتار متفاوتی دارند:

• نوع ندولار (گره‌ای): شایع‌ترین نوع که معمولاً به‌صورت برجستگی براق و محدود دیده می‌شود.
• نوع سطحی: اغلب به شکل پلاک‌های قرمز یا صورتی ظاهر می‌شود و بیشتر در تنه دیده می‌شود.
• نوع رنگدانه‌دار: دارای رنگ قهوه‌ای، آبی یا سیاه است و ممکن است با خال‌های پوستی اشتباه گرفته شود.
• نوع نفوذی: مرز مشخصی ندارد و تمایل بیشتری به گسترش در بافت‌های اطراف دارد.
• نوع اسکارمانند: به شکل ضایعه‌ای سفت و شبیه بافت اسکار دیده می‌شود و از انواع تهاجمی‌تر محسوب می‌شود.

برخی از این انواع، به‌ویژه انواع نفوذی و اسکارمانند، رفتار تهاجمی‌تری دارند و تشخیص و درمان به‌موقع آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

 عوامل خطر BCC

مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:

• تماس مزمن با اشعه فرابنفش نور خورشید یا سولاریوم
• پوست روشن، چشم روشن و موهای بلوند یا قرمز
• آفتاب‌سوختگی‌های مکرر، به‌ویژه در سنین پایین
• افزایش سن
• سرکوب سیستم ایمنی (مانند بیماران پیوند عضو)
• سابقه قبلی BCC یا سایر سرطان‌های پوست
• تماس با مواد شیمیایی مانند آرسنیک
• سندرم‌های ژنتیکی نادر (مانند Gorlin syndrome)

چگونه BCC را تشخیص دهیم؟

تشخیص BCC عمدتاً بر اساس مراحل زیر انجام می‌شود:

معاینه بالینی:
پزشک ضایعات براق، زخم‌های مزمن التیام‌نیافته یا ضایعات اسکارمانند بدون سابقه تروما را بررسی می‌کند. در بسیاری از موارد از درماتوسکوپی برای بررسی دقیق‌تر استفاده می‌شود
نمونه‌برداری (بیوپسی):
برای تأیید قطعی تشخیص، بیوپسی از ضایعه انجام می‌شود که می‌تواند به‌صورت Excisional، Punch یا Shave باشد. بیوپسی تنها روش قطعی تشخیص BCC است
بررسی پاتولوژیک:
در بررسی میکروسکوپی، نوع BCC، عمق نفوذ و وضعیت حاشیه‌ها مشخص می‌شود که نقش مهمی در انتخاب درمان دارد

روش‌های درمان BCC

انتخاب درمان وابسته به محل ضایعه، اندازه، نوع بافت‌شناسی و شرایط بیمار است. روش‌ها شامل:

·         جراحی (Standard Excision)

·           جراحی میکروگرافیک Mohs

·         رادیوتراپی

·          داروهای موضعی

·         ایمونوتراپی

·           درمان هدفمند (Targeted Therapy)

·         شیمی‌درمانی

·         الکتروکموتراپی (ECT)

 درمان‌های ترکیبی
رفرنس ها :
https://www.cancer.org/cancer/types/basal-and-squamous-cell-skin-cancer/treating/systemic-chemotherapy.html

https://www.nice.org.uk/guidance/ipg478/chapter/recommendations